Kiedy trzeba udać się do notariusza przy zakupie mieszkania?

Podpisywanie aktu notarialnego przy zakupie mieszkania

Przy zakupie mieszkania do notariusza trzeba udać się najpóźniej w dniu podpisania umowy przenoszącej własność nieruchomości. Bez aktu notarialnego transakcja nie jest ważna, nawet jeśli kupujący zapłacił całą cenę, otrzymał klucze i podpisał ze sprzedającym zwykłą umowę. Nie oznacza to jednak, że każda czynność poprzedzająca zakup wymaga wizyty w kancelarii. Umowę przedwstępną można zawrzeć bez notariusza, natomiast przy zakupie od dewelopera akt notarialny jest potrzebny już na etapie zawierania umowy deweloperskiej. O tym, kiedy dokładnie trzeba skorzystać z usług notariusza, decyduje przede wszystkim rodzaj umowy i status prawny mieszkania.

Akt notarialny przy zakupie mieszkania – kiedy jest bezwzględnie wymagany?

Podstawową zasadę określa art. 158 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z nim umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości oraz umowa przenosząca tę własność muszą zostać zawarte w formie aktu notarialnego. Dotyczy to zarówno mieszkań z rynku pierwotnego, jak i wtórnego.

Akt notarialny jest obowiązkowy niezależnie od sposobu finansowania zakupu. Nie ma znaczenia, czy kupujący płaci gotówką, korzysta z kredytu hipotecznego, czy otrzymuje pieniądze od rodziny. Obowiązek dotyczy również sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu.

Podczas wizyty notariusz przygotowuje dokument, który określa między innymi:

  • dane kupującego i sprzedającego;
  • dokładne oznaczenie mieszkania, w tym numer księgi wieczystej;
  • cenę sprzedaży i sposób jej zapłaty;
  • termin oraz warunki wydania nieruchomości;
  • informacje o hipotekach, służebnościach i innych obciążeniach;
  • oświadczenia stron dotyczące stanu prawnego nieruchomości.

Notariusz sprawdza tożsamość uczestników, podstawę nabycia mieszkania przez sprzedającego oraz dokumenty dotyczące nieruchomości. Odczytuje akt, wyjaśnia jego skutki prawne i odbiera podpisy stron.

Istotne jest również to, że notariusz składa elektroniczny wniosek o wpis nowego właściciela do księgi wieczystej najpóźniej w dniu sporządzenia aktu. Kupujący nie musi samodzielnie przygotowywać takiego wniosku.

Własność mieszkania przechodzi na kupującego z chwilą zawarcia ważnej umowy przenoszącej własność w formie aktu notarialnego, a nie dopiero w momencie dokonania późniejszego wpisu przez sąd wieczystoksięgowy.

Przykład: osoba kupuje mieszkanie z rynku wtórnego za 640 000 zł, finansując transakcję częściowo oszczędnościami, a częściowo kredytem. Strony mogą ustalić, że część ceny zostanie przekazana sprzedającemu bezpośrednio po podpisaniu aktu, a pozostała kwota wpłynie z banku zgodnie z warunkami umowy kredytowej. Wszystkie te ustalenia powinny znaleźć się w akcie. Można również określić późniejszy termin wydania mieszkania, np. 14 dni od otrzymania całej ceny.

Są też sytuacje wymagające dodatkowego przygotowania. Jeżeli mieszkanie należy do majątku wspólnego małżonków, trzeba uwzględnić wymaganą zgodę współmałżonka. Jeśli jedna ze stron nie może osobiście stawić się w kancelarii, może działać przez pełnomocnika, ale pełnomocnictwo do sprzedaży nieruchomości musi mieć formę aktu notarialnego.

Nie warto odkładać ustalenia tych kwestii na ostatni dzień. Brak wymaganej zgody lub prawidłowego pełnomocnictwa może uniemożliwić podpisanie umowy w zaplanowanym terminie.

Umowa przedwstępna i deweloperska – kiedy można obyć się bez notariusza?

Nie każda umowa związana z zakupem mieszkania musi mieć formę aktu notarialnego. Najważniejsze jest rozróżnienie trzech dokumentów: umowy rezerwacyjnej, umowy przedwstępnej i umowy deweloperskiej. Każdy z nich pełni inną funkcję i zapewnia inny poziom ochrony.

1. Umowa przedwstępna na rynku wtórnym

Przy zakupie mieszkania od osoby prywatnej umowę przedwstępną można podpisać w zwykłej formie pisemnej. Nie trzeba umawiać wizyty u notariusza, aby dokument był ważny.

Umowa powinna określać przede wszystkim:

  • strony transakcji;
  • przedmiot sprzedaży i jego oznaczenie;
  • uzgodnioną cenę;
  • termin zawarcia umowy końcowej;
  • sposób zapłaty;
  • wysokość zadatku lub zaliczki, jeżeli strony przewidują taką płatność.

Różnica między zwykłą umową pisemną a notarialną jest jednak bardzo istotna.

Zgodnie z art. 390 Kodeksu cywilnego zwykła umowa przedwstępna daje co do zasady możliwość dochodzenia odszkodowania, jeśli druga strona uchyla się od zawarcia umowy przyrzeczonej. Jeżeli jednak umowa przedwstępna została sporządzona w formie aktu notarialnego, a jej treść spełnia wymagania ustawowe, można dochodzić przed sądem zawarcia umowy przyrzeczonej.

Dodatkowo roszczenie o przeniesienie własności wynikające z notarialnej umowy przedwstępnej może zostać ujawnione w dziale III księgi wieczystej. Utrudnia to sprzedającemu skuteczne pominięcie wcześniejszych ustaleń i sprzedaż mieszkania innej osobie bez uwzględnienia praw pierwszego kupującego.

Przykład z praktyki: kupujący wpłaca 60 000 zł zadatku i czeka trzy miesiące na decyzję kredytową. W tym czasie sprzedający otrzymuje korzystniejszą ofertę i próbuje wycofać się z transakcji. Zwykła umowa przedwstępna nie daje kupującemu takiej samej możliwości wymuszenia zawarcia umowy sprzedaży jak umowa notarialna. Może on natomiast korzystać z roszczeń odszkodowawczych i uprawnień związanych z zadatkiem.

Kiedy wybrać notarialną umowę przedwstępną? Przede wszystkim wtedy, gdy kupujący wpłaca wysoką kwotę, termin finalizacji jest odległy, sprzedający musi najpierw uregulować stan prawny nieruchomości albo istnieje ryzyko, że zmieni zdanie. Przy krótkim czasie oczekiwania, niewielkim zadatku i sprawdzonym stanie prawnym zwykła forma pisemna może być wystarczająca.

2. Umowa rezerwacyjna

Przy zakupie mieszkania od dewelopera można wcześniej podpisać umowę rezerwacyjną. Nie wymaga ona aktu notarialnego. Zgodnie z ustawą deweloperską zawiera się ją w formie pisemnej.

Opłata rezerwacyjna jest dobrowolna, ale jeśli strony ją przewidują, nie może przekroczyć 1% ceny mieszkania określonej w prospekcie informacyjnym.

Przykładowo przy mieszkaniu kosztującym 600 000 zł maksymalna opłata rezerwacyjna wynosi 6 000 zł. Kwota ta jest zaliczana na poczet ceny nabycia.

Ustawa przewiduje również sytuacje, w których opłata podlega zwrotowi. Dotyczy to między innymi:

  • nieuzyskania pozytywnej decyzji kredytowej z powodu negatywnej oceny zdolności kredytowej;
  • niewykonania przez dewelopera zobowiązań wynikających z umowy rezerwacyjnej;
  • zmiany prospektu informacyjnego bez poinformowania rezerwującego.

W przypadku niewykonania zobowiązania przez dewelopera opłata podlega zwrotowi w podwójnej wysokości.

Przed wpłatą pieniędzy trzeba sprawdzić okres rezerwacji, warunki zwrotu opłaty i cenę mieszkania. Szczególnie ważne jest dopasowanie czasu rezerwacji do procedury kredytowej. Zbyt krótki termin może spowodować problemy, nawet jeśli kupujący rzeczywiście zamierza sfinalizować zakup.

3. Umowa deweloperska

Tutaj sytuacja wygląda inaczej. Zgodnie z art. 40 ustawy o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego umowa deweloperska wymaga formy aktu notarialnego.

Jest to umowa, w której deweloper zobowiązuje się do wybudowania mieszkania, ustanowienia jego odrębnej własności i przeniesienia jej na nabywcę. Kupujący zobowiązuje się natomiast do zapłaty ceny zgodnie z ustalonym harmonogramem.

Nie oznacza to, że po podpisaniu umowy deweloperskiej kupujący staje się właścicielem mieszkania. Własność zostanie przeniesiona dopiero na podstawie kolejnego aktu notarialnego, zawieranego po spełnieniu warunków przewidzianych w umowie, w tym po odbiorze lokalu.

Ważna jest również kwestia kosztów. Wynagrodzenie notariusza i koszty sądowe związane z zawarciem umowy deweloperskiej obciążają dewelopera i nabywcę po połowie.

Przykładowo osoba kupująca mieszkanie w budynku, który jest jeszcze w trakcie budowy, podpisuje najpierw umowę deweloperską. Następnie wpłaca kolejne transze na mieszkaniowy rachunek powierniczy. Po zakończeniu inwestycji, odbiorze lokalu i spełnieniu warunków umowy dochodzi do podpisania aktu przenoszącego własność.

W tym przypadku nie należy mylić dwóch czynności: zawarcia umowy deweloperskiej i ostatecznego nabycia mieszkania. Obie wymagają odpowiedniej formy notarialnej, ale wywołują inne skutki prawne.

Ile kosztuje notariusz przy zakupie mieszkania i jakie dokumenty przygotować?

Koszty notarialne zależą od wartości mieszkania, rodzaju czynności oraz liczby sporządzanych wypisów. Nie istnieje jedna stała cena za obsługę każdej transakcji.

Według przepisów obowiązujących w listopadzie 2026 r. maksymalna taksa za sporządzenie aktu sprzedaży lokalu mieszkalnego wynosi połowę stawki określonej w § 3 rozporządzenia w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej. Do wynagrodzenia doliczany jest VAT w wysokości 23%.

Przykładowe maksymalne wynagrodzenie przedstawia się następująco:

Wartość mieszkania Taksa netto Taksa brutto
500 000 zł 1 385 zł 1 703,55 zł
800 000 zł 1 985 zł 2 441,55 zł
1 000 000 zł 2 385 zł 2 933,55 zł

Są to maksymalne stawki, a nie obowiązkowe ceny. Notariusz może ustalić niższe wynagrodzenie, dlatego przed wyborem kancelarii warto poprosić o pełną wycenę.

Do tego dochodzą inne opłaty:

  • 200 zł – opłata sądowa za wpis własności do księgi wieczystej;
  • do 300 zł – maksymalna stawka notarialna za złożenie wniosku o wpis w księdze wieczystej, według przepisów obowiązujących od 5 listopada 2026 r.;
  • 12 zł za stronę – za każdą rozpoczętą stronę wypisu od 1. do 10.;
  • 10 zł za stronę – od 11. do 20. strony wypisu;
  • 8 zł za stronę – od 21. strony wypisu.

Jeśli zakup jest finansowany kredytem hipotecznym, dochodzi opłata sądowa za wpis hipoteki w wysokości 200 zł. Podatek PCC od ustanowienia hipoteki wynosi 19 zł w przypadku zabezpieczenia wierzytelności o nieustalonej wysokości. Przy zabezpieczeniu istniejącej wierzytelności o określonej kwocie stawka wynosi 0,1%.

Osobną pozycją jest podatek PCC od zakupu mieszkania.

Na rynku wtórnym standardowa stawka PCC wynosi 2% wartości rynkowej nieruchomości. Podatek pobiera notariusz podczas zawierania umowy sprzedaży i przekazuje go do urzędu skarbowego.

Przy mieszkaniu za 500 000 zł oznacza to 10 000 zł podatku, a przy mieszkaniu za 800 000 zł – 16 000 zł.

Istnieje jednak zwolnienie dla osób kupujących pierwsze mieszkanie. Dotyczy ono osób fizycznych, którym w dniu zakupu i wcześniej nie przysługiwało prawo własności mieszkania lub domu ani spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Wyjątek dotyczy udziału nieprzekraczającego 50%, nabytego w drodze dziedziczenia.

Warto zwrócić uwagę na wspólny zakup przez dwie osoby. W wyroku z 7 kwietnia 2026 r. (III FSK 281/25) Naczelny Sąd Administracyjny dopuścił proporcjonalne zastosowanie zwolnienia, jeśli jeden z kupujących spełnia warunki, a drugi już posiada nieruchomość. W takiej sytuacji opodatkowaniu może podlegać tylko część przypadająca na osobę niespełniającą warunków zwolnienia.

Przy zakupie od dewelopera, gdy transakcja jest opodatkowana VAT, co do zasady nie występuje dodatkowy PCC od sprzedaży mieszkania.

Ważne: kredyt hipoteczny nie oznacza automatycznie konieczności podpisania dodatkowego aktu notarialnego. Sama umowa kredytowa zawierana z bankiem nie wymaga takiej formy. W przypadku hipoteki ustanawianej na rzecz banku art. 95 Prawa bankowego dopuszcza pisemne oświadczenie właściciela nieruchomości. Bank dostarcza odpowiednie dokumenty, a hipoteka jest następnie ujawniana w księdze wieczystej.

Przed wizytą w kancelarii należy przygotować dokumenty. Ich dokładny zestaw zależy od rodzaju mieszkania i sytuacji prawnej sprzedającego, ale najczęściej potrzebne są:

  • dowody osobiste lub paszporty stron;
  • numer księgi wieczystej mieszkania;
  • dokument potwierdzający sposób nabycia nieruchomości przez sprzedającego, np. wcześniejszy akt notarialny lub dokumenty spadkowe;
  • informacje o cenie, sposobie płatności i terminie wydania mieszkania;
  • świadectwo charakterystyki energetycznej;
  • zaświadczenie o niezaleganiu z opłatami wobec wspólnoty lub spółdzielni;
  • zaświadczenie o osobach zameldowanych, jeśli jest wymagane w danej transakcji;
  • dokumenty bankowe dotyczące kredytu i ustanowienia hipoteki, jeżeli zakup jest finansowany kredytem.

Szczególnej uwagi wymaga mieszkanie z istniejącą hipoteką. Sam wpis hipoteki w dziale IV księgi wieczystej nie przekreśla możliwości sprzedaży. Trzeba jednak uzyskać z banku zaświadczenie o aktualnym zadłużeniu, numer rachunku do spłaty oraz dokument określający warunki wydania zgody na wykreślenie hipoteki.

Przykładowo sprzedający ma jeszcze 180 000 zł kredytu do spłaty, a mieszkanie sprzedaje za 550 000 zł. W akcie można ustalić, że 180 000 zł kupujący przeleje bezpośrednio na rachunek banku, a pozostałą kwotę sprzedający otrzyma na swoje konto. Po spłacie bank wystawi dokument umożliwiający wykreślenie hipoteki. Bez prawidłowego zaświadczenia i ustalonej procedury spłaty lepiej nie finalizować transakcji.

Trzeba też pamiętać o ograniczeniach samej czynności notarialnej. Notariusz sprawdza dokumenty i legalność transakcji, ale nie zastępuje rzeczoznawcy budowlanego ani osobistej kontroli mieszkania. Nie oceni jakości instalacji, nie wykryje automatycznie zawilgocenia ścian i nie zagwarantuje, że w lokalu nie ma nieujawnionego najemcy.

Dlatego przed podpisaniem aktu trzeba samodzielnie sprawdzić księgę wieczystą, szczególnie:

  • dział II – kto jest właścicielem;
  • dział III – jakie roszczenia, ograniczenia i służebności dotyczą mieszkania;
  • dział IV – czy nieruchomość jest obciążona hipoteką.

Trzeba również zwrócić uwagę na wzmianki o nierozpoznanych wnioskach. Mogą sygnalizować, że do księgi wpłynął dokument dotyczący zmiany jej treści, którego skutków nie widać jeszcze w aktualnych wpisach.

FAQ – najczęstsze pytania o notariusza przy zakupie mieszkania

Czy można kupić mieszkanie bez notariusza?
Nie. Umowa przenosząca własność nieruchomości musi mieć formę aktu notarialnego. Zwykła umowa pisemna nie wystarczy, nawet jeśli kupujący zapłacił całą cenę.

Czy umowa przedwstępna musi być podpisana u notariusza?
Nie. Wystarczy forma pisemna. Akt notarialny jest jednak korzystniejszy, jeśli kupujący chce mieć możliwość dochodzenia zawarcia umowy przyrzeczonej.

Czy przy zakupie mieszkania na kredyt trzeba podpisać dwa akty notarialne?
Nie. Akt notarialny jest wymagany przy zakupie nieruchomości. Umowa kredytowa z bankiem nie wymaga takiej formy, a ustanowienie hipoteki bankowej może nastąpić na podstawie pisemnego oświadczenia właściciela.

Kiedy kupujący staje się właścicielem mieszkania?
Z chwilą podpisania ważnej umowy przenoszącej własność w formie aktu notarialnego. Na wpis nowego właściciela do księgi wieczystej trzeba poczekać na rozpoznanie wniosku przez sąd.

Kto ponosi koszty notariusza przy zakupie mieszkania?
Na rynku wtórnym strony ustalają to między sobą, choć najczęściej koszty pokrywa kupujący. Przy umowie deweloperskiej wynagrodzenie notariusza i koszty sądowe związane z jej zawarciem dzielone są po połowie między dewelopera i nabywcę.

Przed rozpoczęciem transakcji najlepiej najpierw uzyskać numer księgi wieczystej i sprawdzić, czy sprzedający rzeczywiście jest właścicielem oraz czy mieszkanie nie ma nieujawnionych w ustaleniach stron obciążeń. Dopiero po wyjaśnieniu wpisów w działach III i IV, ustaleniu sposobu zapłaty i skompletowaniu dokumentów należy wpłacać wysoki zadatek oraz wyznaczać termin podpisania aktu. Więcej informacji na: notariusz Łódź.

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Ciasteczka

Kontynuując przeglądanie strony, wyrażasz zgodę na używanie plików Cookies. Więcej informacji znajdziesz w polityce prywatności.